Berekeningen tonen aan dat een zombillion aan schulden de economie beïnvloedt

De term ‘zombillion’ komt steeds vaker voor in economische discussies, en verwijst naar een immense hoeveelheid schulden die een significante bedreiging vormen voor de stabiliteit van financiële systemen. Het is een beeldende term die de omvang van de problematische leningen en activa probeert te illustreren, die, hoewel op de balans staan, in werkelijkheid weinig tot geen waarde vertegenwoordigen. Deze schulden zijn vaak het resultaat van risicovolle investeringen, bubbels in de vastgoedmarkt of andere vormen van onverantwoorde kredietverlening. De impact van een dergelijk ‘zombillion’ aan schulden kan verstrekkende gevolgen hebben, variërend van economische stagnatie tot financiële crises.

Het begrijpen van de dynamiek achter deze enorme schuldenberg is cruciaal voor beleidsmakers, investeerders en burgers. Het gaat niet alleen om de directe verliezen die ontstaan wanneer schulden niet kunnen worden terugbetaald, maar ook om de indirecte gevolgen, zoals het verminderde vertrouwen in het financiële systeem, de afname van investeringen en de rem op economische groei. Het is een complex probleem dat vraagt om een holistische aanpak, waarbij zowel preventieve maatregelen als strategieën voor het afbouwen van bestaande schulden worden overwogen.

De Oorsprong en Aard van Zombileningen

Zombileningen, de bouwstenen van een ‘zombillion’, zijn leningen die verstrekt zijn aan bedrijven die niet in staat zijn om de rente op hun schulden te betalen met hun huidige inkomsten. Deze bedrijven blijven echter operationeel, vaak gesteund door voortdurende kredietverlening van banken of andere financiële instellingen. Dit is problematisch omdat het kapitaal vasthoudt dat efficiënter kan worden ingezet in gezondere, groeiende bedrijven. De praktijk van het in leven houden van deze ‘zombiebedrijven’ belemmert de allocatie van kapitaal en kan de productiviteitsgroei ondermijnen. Het komt vaak voor in sectoren die structureel in verval zijn, waarbij bedrijven door hun bestaan de concurrentie belemmeren en innovatie tegenhouden.

De Rol van Lage Rente en Kredietverlening

Een belangrijke factor die bijdraagt aan het ontstaan van zombileningen is het langdurig lage rentebeleid. Wanneer de rente laag is, wordt het goedkoper om schulden af te lossen, waardoor bedrijven met zwakke financiële posities eerder in aanmerking komen voor krediet. Dit kan leiden tot een situatie waarin banken bereid zijn om leningen te verstrekken aan bedrijven die anders niet levensvatbaar zouden zijn. Bovendien kan te gemakkelijke kredietverlening, zonder voldoende risico-analyse, leiden tot de opbouw van onhoudbare schuldenbergen. Het is een vicieuze cirkel; lage rente stimuleert kredietverlening, wat leidt tot meer zombileningen, wat de economische groei remt en de noodzaak van nog lagere rente versterkt.

Jaar	Percentage Zombileningen (geschat) in Nederland
2010	8%
2015	12%
2020	18%
2023	22%

De bovenstaande tabel geeft een schatting van het percentage zombileningen in Nederland over de afgelopen jaren. Zoals te zien is, is dit percentage gestegen, wat de toenemende bezorgdheid over de stabiliteit van het financiële systeem weerspiegelt. Dit is een grove schatting, gebaseerd op het aandeel bedrijven dat niet in staat is om haar rentebetalingen uit eigen kasstroom te voldoen.

De Geografische Spreiding van Zombileningen

Het fenomeen van zombileningen is niet beperkt tot één land of regio; het is een wereldwijd probleem. Echter, de omvang en de specifieke kenmerken van zombileningen verschillen per land, afhankelijk van factoren zoals de economische structuur, het regelgevingskader en het monetair beleid. In sommige ontwikkelde economieën, zoals Japan en Europa, is het probleem van zombileningen al jarenlang aanwezig, terwijl het in opkomende economieën relatief recenter is ontstaan. De verschillen in regelgeving en toezicht spelen een belangrijke rol in de mate waarin zombileningen zich kunnen verspreiden. Landen met een strengere regelgeving en effectiever toezicht hebben over het algemeen minder last van zombileningen dan landen met een meer soepele benadering.

De Impact op Verschillende Sectoren

Bepaalde sectoren zijn meer vatbaar voor zombileningen dan andere. Sectoren die zich in structurele achteruitgang bevinden, zoals de traditionele detailhandel en de energiesector, hebben vaak een hoger percentage zombileningen. Dit komt omdat bedrijven in deze sectoren moeite hebben om te concurreren met nieuwe, innovatieve bedrijven en daarom afhankelijk worden van krediet om te overleven. Ook sectoren die sterk afhankelijk zijn van overheidssteun, zoals de landbouw, kunnen een hoger percentage zombileningen hebben. Deze afhankelijkheid van steun kan leiden tot een gebrek aan discipline en een afname van de efficiëntie.

• Zombileningen belemmert de productiviteitsgroei.
• Ze kunnen leiden tot misallocatie van kapitaal.
• Het vermindert het vertrouwen in het financiële systeem.
• Het kan de economische groei remmen.

De lijst hierboven illustreert enkele cruciale gevolgen van het probleem rond zombileningen. Deze effecten kunnen elkaar versterken en leiden tot een langdurige periode van economische stagnatie.

De Macro-economische Gevolgen van een ‘Zombillion’

De aanwezigheid van een ‘zombillion’ aan schulden heeft aanzienlijke macro-economische gevolgen. Ten eerste leidt het tot een vermindering van de potentiële economische groei, omdat kapitaal wordt vastgehouden in inefficiënte bedrijven. Ten tweede kan het leiden tot een verhoging van de systeemrisico's, omdat de onderlinge verwevenheid van financiële instellingen de impact van een faillissement van een zombiefirma kan vergroten. Ten derde kan het de effectiviteit van het monetair beleid ondermijnen, omdat lage rente de problemen van zombileningen kan verergeren in plaats van de economie te stimuleren. De cumulatieve effecten kunnen leiden tot een langdurige periode van lage groei, hoge schulden en instabiliteit in het financiële systeem.

De Rol van Regulering en Toezicht

Effectieve regulering en toezicht zijn essentieel om de opbouw van zombileningen te voorkomen. Dit omvat het versterken van de kapitaalvereisten voor banken, het verbeteren van de risicobeoordeling bij kredietverlening en het vroegtijdig identificeren en aanpakken van problematische leningen. Ook het bevorderen van een gezonde schuldenmarkt, waarin bedrijven die in financiële moeilijkheden verkeren, kunnen worden herstructureerd of geliquideerd, is van groot belang. Dit is echter een delicate evenwichtsoefening, omdat te strenge regulering de kredietverlening kan afremmen en de economische groei kan belemmeren. Het gaat om het vinden van de juiste balans tussen het beschermen van het financiële systeem en het stimuleren van economische activiteit.

1. Versterk de kapitaalvereisten voor banken.
2. Verbeter de risicobeoordeling bij kredietverlening.
3. Identificeer en pak problematische leningen vroegtijdig aan.
4. Bevorder een gezonde schuldenmarkt.

De bovenstaande lijst geeft een overzicht van een aantal maatregelen die genomen kunnen worden om de opbouw van zombileningen te voorkomen. Deze maatregelen vereisen echter een gecoördineerde aanpak, waarbij zowel overheden, toezichthouders als financiële instellingen samenwerken.

Internationale Samenwerking en de Aanpak van Zombileningen

Gezien de grensoverschrijdende aard van het financiële systeem is internationale samenwerking essentieel bij de aanpak van zombileningen. Dit omvat het uitwisselen van informatie, het coördineren van beleidsmaatregelen en het harmoniseren van regelgeving. Internationale organisaties, zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Bank for International Settlements (BIS), spelen een belangrijke rol bij het bevorderen van deze samenwerking. Het is belangrijk om te erkennen dat een effectieve aanpak van zombileningen een gezamenlijke inspanning vereist, waarbij landen bereid zijn om hun nationale belangen te ondergeschikken aan het algemeen belang.

De Toekomst van Schulden en de Evolutie van het Concept ‘Zombillion’

De toekomst van schulden en de relevantie van het concept ‘zombillion’ zullen afhangen van een aantal factoren, zoals de ontwikkeling van de wereldeconomie, de rentevoeten en het regelgevingskader. Het is waarschijnlijk dat de opbouw van schulden blijft toenemen, vooral in landen met een zwakke economische groei en een hoge schuldgraad. De term ‘zombillion’ zal wellicht vaker voorkomen in de discussie, naarmate de omvang van de problematische schulden toeneemt. Het is essentieel dat beleidsmakers en investeerders waakzaam blijven en proactief maatregelen nemen om de risico's te beheersen en de stabiliteit van het financiële systeem te waarborgen. We moeten een duurzaam economisch model nastreven, gebaseerd op gezonde groei, verantwoordelijke kredietverlening en effectief toezicht.

De focus zou moeten liggen op het stimuleren van innovatie, het bevorderen van investeringen in productieve activa en het creëren van een omgeving waarin bedrijven kunnen groeien en bloeien. Dit vereist een langetermijnvisie en een bereidheid om moeilijke beslissingen te nemen, zelfs als deze impopulair zijn op de korte termijn. Alleen door een proactieve en holistische aanpak kunnen we de uitdagingen van een ‘zombillion’ aan schulden overwinnen en een stabielere en welvarende toekomst creëren.